FEnIKS dla POZ – kryteria oceny wniosków

Wnioski o powierzenie grantu w projekcie „Wsparcie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)”, realizowanym przez NFZ w ramach działania FENX.06.01 programu FEnIKS, oceniane są dwuetapowo. Kryteria oceny FEnIKS dla POZ obejmują 18 kryteriów obligatoryjnych, weryfikowanych w formule „tak / nie”, oraz kryteria rankingujące, w których standardowa placówka może uzyskać łącznie do 40 punktów, a podmiot poszkodowany w powodzi z września 2024 r. – dodatkowo do 10 punktów. O miejscu na liście rankingowej w dużym stopniu decydują dwa elementy: realizacja świadczeń w budżecie powierzonym opieki koordynowanej (do 10 pkt) oraz lokalizacja miejsca udzielania świadczeń (do 16 pkt po uwzględnieniu wagi kryterium). W dalszej części artykułu omawiamy wszystkie kryteria formalne i merytoryczne oraz wskazujemy, które elementy wniosku można świadomie zaplanować, aby zwiększyć szanse placówki na dofinansowanie.

FEnIKS dla POZ – najważniejsze informacje o naborach grantowych

Projekt grantowy „Wsparcie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)” (nr FENX.06.01-IP.03-0001/23) realizuje Narodowy Fundusz Zdrowia na podstawie umowy zawartej z Ministerstwem Zdrowia. Łączna wartość projektu wynosi około 1,25 mld zł, a wsparcie ma formę bezzwrotnych grantów pokrywających do 100% kosztów kwalifikowalnych  placówki nie wnoszą wkładu własnego. Środki można przeznaczyć na sprzęt medyczny i diagnostyczny, infrastrukturę teleinformatyczną oraz roboty budowlane niewymagające zmiany kubatury budynku. W dotychczasowych naborach maksymalna wysokość grantu zależała od liczby pacjentów na liście aktywnej i sięgała 600 tys. zł, a w przypadku podmiotów poszkodowanych w powodzi – około 840 tys. zł.

Pierwszy nabór przeprowadzono w 2024 r., drugi trwał od 6 marca do 7 kwietnia 2026 r. z alokacją 450 mln zł. Zgodnie z komunikatami NFZ ogłoszenie trzeciego naboru zaplanowano na III kwartał 2026 r. Placówki, które rozważają aplikowanie, powinny więc już teraz przeanalizować kryteria i oszacować swoją potencjalną punktację. Aktualne ogłoszenia oraz dokumentacja publikowane są w serwisie projektu prowadzonym przez NFZ: feniks.nfz.gov.pl, a wnioski składa się wyłącznie elektronicznie w aplikacji granty.nfz.gov.pl.

Zasady oceny określa Procedura grantowa wraz z załącznikami, w tym wykaz kryteriów wyboru Grantobiorców. Poniższe omówienie opiera się na tym wykazie. Przed złożeniem wniosku należy każdorazowo zweryfikować dokumentację obowiązującą w danym naborze, ponieważ poszczególne zapisy mogą podlegać aktualizacji pomiędzy naborami.

Jak przebiega ocena wniosku – dwa poziomy kryteriów

System oceny obejmuje dwie grupy kryteriów o odmiennej funkcji:

– kryteria obligatoryjne (formalne) – oceniane w formule „tak / nie”; niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza wniosek z dalszej oceny,

– kryteria rankingujące (merytoryczne) – punktowane; suma punktów decyduje o pozycji na liście rankingowej, a w konsekwencji o przyznaniu grantu w ramach dostępnej alokacji.

Nabór ma charakter otwarty, a kolejność wpływu wniosków nie stanowi kryterium wyboru – o dofinansowaniu rozstrzyga wyłącznie wynik punktowy. Istotne jest również to, że część kryteriów weryfikowana jest automatycznie na podstawie danych z systemów informatycznych NFZ (m.in. umowa POZ, lista aktywna pacjentów, umowy na budżet powierzony opieki koordynowanej), a część – na podstawie oświadczeń i deklaracji wnioskodawcy. Deklaracje złożone we wniosku mają charakter wiążący i podlegają weryfikacji na etapie realizacji projektu oraz w okresie trwałości.

Kryteria formalne FEnIKS dla POZ – 18 warunków obligatoryjnych

Kryteria obligatoryjne można uporządkować w cztery grupy tematyczne. Każde z nich musi zostać spełnione w całości.

Status wnioskodawcy

Wniosek może złożyć podmiot leczniczy w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej, który posiada umowę z NFZ na udzielanie świadczeń w zakresie POZ albo zobowiąże się do jej zawarcia najpóźniej w dniu podpisania umowy o powierzenie grantu. Weryfikacji podlegają wpisy w rejestrach publicznych (Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą, KRS, CEIDG), brak wykluczenia z możliwości otrzymania środków publicznych oraz brak postępowania upadłościowego lub restrukturyzacyjnego. Odrębna ścieżka potwierdzania uprawnień dotyczy podmiotów poszkodowanych w powodzi z września 2024 r., które przedstawiają zaświadczenie organu administracji rządowej lub samorządowej.

Wartość grantu i zakres rzeczowy projektu

Dwa kryteria mają bezpośrednie przełożenie na konstrukcję budżetu:

– wartość wniosku nie może przekraczać maksymalnej kwoty grantu przewidzianej dla danej kategorii Grantobiorców – kategorię wyznacza liczba pacjentów na liście aktywnej lekarza POZ według danych NFZ na pierwszy dzień miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku,

– zakres rzeczowy projektu musi mieścić się w katalogu dopuszczalnych pozycji stanowiącym załącznik do Procedury grantowej – pozycje spoza katalogu nie podlegają finansowaniu.

Z tą grupą wiąże się także wymóg poprawnej identyfikacji i przypisania wydatków z punktu widzenia ich kwalifikowalności. Błędna klasyfikacja kosztów lub zawyżenie wartości wniosku względem kategorii placówki skutkuje negatywną oceną wniosku.

Zgodność z dokumentami strategicznymi systemu ochrony zdrowia

Projekt musi wpisywać się w ramy strategiczne sektora: dokument „Zdrowa Przyszłość. Ramy Strategiczne Rozwoju Systemu Ochrony Zdrowia na lata 2021-2027″, krajowy lub wojewódzkie Plany Transformacji oraz rekomendacje wynikające z Map Potrzeb Zdrowotnych, publikowanych w systemie analiz Ministerstwa Zdrowia. W praktyce oznacza to konieczność uzasadnienia projektu w sposób korespondujący z potrzebami zdrowotnymi zidentyfikowanymi dla danego regionu, w tym z danymi demograficznymi i epidemiologicznymi.

Zasady horyzontalne i pozostałe warunki

Ostatnia grupa kryteriów obligatoryjnych obejmuje między innymi:

– wykorzystanie wytworzonej infrastruktury do udzielania świadczeń finansowanych ze środków publicznych, przy czym ewentualne wykorzystanie gospodarcze nie może przekroczyć 20% zasobów lub wydajności infrastruktury w ujęciu rocznym,

– zgodność z przepisami o pomocy publicznej, ocenianą na podstawie wyczerpujących informacji o charakterze prowadzonej działalności (gospodarcza lub niegospodarcza),

– trwałość projektu, rozumianą jako zdolność organizacyjna i finansowa do utrzymania jego efektów,

– zgodność z wymaganiami prawa ochrony środowiska, zasadą zrównoważonego rozwoju (w tym zasadą „nie czyń poważnej szkody” – DNSH) oraz odporność infrastruktury na zmiany klimatu,

– zgodność z zasadami równości szans, włączenia społecznego i niedyskryminacji, Kartą Praw Podstawowych UE, Konwencją o Prawach Osób Niepełnosprawnych oraz standardem dostępności dla POZ opracowanym w ramach rządowego programu „Dostępność Plus”.

Kryteria formalne bywają traktowane jako element czysto techniczny, jednak doświadczenia dotychczasowych naborów pokazują, że to na tym etapie odpada część wniosków.

Kryteria merytoryczne (rankingujące) – za co przyznawane są punkty

Standardowy wnioskodawca może uzyskać łącznie 40 punktów. Struktura punktacji jest wyraźnie asymetryczna: dwa kryteria odpowiadają za 26 punktów, a wszystkie pozostałe – za 14. Zrozumienie tej proporcji stanowi punkt wyjścia do planowania strategii aplikacyjnej.

Budżet powierzony opieki koordynowanej – do 10 punktów

Najwyżej punktowanym kryterium zależnym od decyzji placówki jest realizacja świadczeń w budżecie powierzonym opieki koordynowanej (BPOK). Punktacja przedstawia się następująco:

– 10 pkt – placówka posiada umowę na BPOK we wszystkich grupach dziedzinowych albo deklaruje ich pełną realizację najpóźniej na dzień podpisania umowy o powierzenie grantu,

– 8 pkt – realizacja lub deklaracja realizacji świadczeń w 4 grupach dziedzinowych,

– 7 pkt – w 3 grupach dziedzinowych,

– 6 pkt – w 2 grupach dziedzinowych,

– 5 pkt – w 1 grupie dziedzinowej.

Weryfikacja odbywa się na podstawie danych z systemu informatycznego NFZ oraz deklaracji dołączonej do wniosku. Placówka, która nie realizuje opieki koordynowanej i nie zadeklaruje jej wdrożenia, nie otrzymuje punktów w tym kryterium. Należy podkreślić, że deklaracja rodzi realne zobowiązanie – jej złożenie powinno być poprzedzone analizą wykonalności obejmującą dostęp do konsultacji specjalistycznych, funkcję koordynatora oraz zasady rozliczeń z NFZ.

Lokalizacja miejsca udzielania świadczeń – kryterium z wagą 2 (do 16 punktów)

Kryterium premiujące obszary z ograniczonym dostępem do POZ ma wagę 2, co czyni je najwyżej punktowanym elementem całej oceny. Po uwzględnieniu wagi placówki otrzymują:

– 2 pkt – miejsce udzielania świadczeń w gminie miejskiej,

– 4 pkt – w gminie miejsko-wiejskiej,

– 12 pkt – w gminie wiejskiej,

– 16 pkt – deklaracja otwarcia placówki w gminie stanowiącej tzw. „białą plamę”, czyli gminie, w której w chwili ogłoszenia naboru nie obowiązywała żadna umowa na świadczenia lekarza POZ.

Ocena opiera się na danych z Map Potrzeb Zdrowotnych, a wykaz „białych plam” publikowany jest wraz z dokumentacją naboru. Lokalizacji istniejącej placówki nie można zmienić na potrzeby konkursu, jednak podmioty prowadzące kilka miejsc udzielania świadczeń w różnych gminach mogą złożyć odrębne wnioski dla każdego z nich i w ten sposób wykorzystać lokalizacje o najkorzystniejszej punktacji.

Kompleksowość świadczeń gwarantowanych – do 2 punktów

Liczba punktów zależy od zakresów umowy zawartej z NFZ:

– 2 pkt – umowa obejmująca wszystkie trzy zakresy: świadczenia lekarza, pielęgniarki i położnej POZ,

– 1 pkt – umowa na dwa zakresy świadczeń,

– 0 pkt – umowa na jeden zakres.

Telemedycyna – do 2 punktów

2 punkty otrzymują projekty przewidujące działania z zakresu telemedycyny, w tym telemedycyny w opiece domowej lub współpracy POZ z ambulatoryjną opieką specjalistyczną albo szpitalem. Ujęcie takiego komponentu, na przykład wyposażenia do telekonsultacji lub rozwiązań do zdalnego monitorowania pacjentów, jest stosunkowo prostym sposobem podniesienia punktacji, o ile znajduje odzwierciedlenie w zakresie rzeczowym i opisie projektu.

Rozwiązania środowiskowe – do 3 punktów

Po 1 punkcie przyznaje się za zastosowanie w projekcie:

– rozwiązań z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym,

– rozwiązań zwiększających odporność i adaptację do zmian klimatu,

– elementów poprawy efektywności energetycznej lub odnawialnych źródeł energii.

Kryteria punktowane po 1 punkcie

Pozostałe kryteria rankingujące pozwalają uzyskać po 1 punkcie każde:

– rozszerzenie zakresu diagnostyki – projekt dostosowuje placówkę do udzielania nowych świadczeń diagnostycznych,

– realizacja programów profilaktycznych – warunkiem przyznania punktu jest dołączenie do wniosku Planu Działań Profilaktycznych,

– rozwój infrastruktury placówki, w tym jej cyfryzacja,

– posiadanie aktualnego certyfikatu akredytacyjnego w ochronie zdrowia, weryfikowane według wykazu Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia,

– rozwiązania dla osób ze szczególnymi potrzebami wykraczające poza obligatoryjne wymogi standardu dostępności dla POZ,

– plan działań edukacyjnych i informacyjnych podnoszących kompetencje personelu w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji,

– komplementarność projektu z innymi przedsięwzięciami finansowanymi ze środków UE, krajowych lub innych źródeł.

Kryterium dodatkowe dla podmiotów poszkodowanych w powodzi – do 10 punktów

Placówki, które poniosły szkody w wyniku powodzi z września 2024 r., mogą uzyskać dodatkowe punkty za kompleksowość przedsięwzięcia:

– 10 pkt – projekt obejmuje wszystkie trzy kategorie zakresu rzeczowego, to jest roboty budowlane, sprzęt i wyposażenie medyczne oraz doposażenie IT,

– 9 pkt – projekt obejmuje dwie kategorie zakresu rzeczowego,

– 8 pkt – projekt obejmuje jedną kategorię.

Najczęstsze błędy wnioskodawców

Na podstawie doświadczeń z dotychczasowych naborów można wskazać powtarzające się problemy:

– wartość wniosku niedopasowana do kategorii Grantobiorcy wynikającej z liczby pacjentów na liście aktywnej,

– ujęcie w budżecie pozycji spoza katalogu zakresu rzeczowego,

– zaplanowanie całego budżetu wyłącznie na sprzęt teleinformatyczny, podczas gdy zgodnie z zasadami naboru 100% wydatków nie może stanowić sprzęt serwerowo-sieciowy, komputerowy i oprogramowanie,

– brak Planu Działań Profilaktycznych mimo zadeklarowania działań profilaktycznych, co skutkuje utratą punktu,

– deklaracje punktowe bez pokrycia w opisie projektu i zakresie rzeczowym,

– niekompletne informacje w zakresie pomocy publicznej lub dostępności, prowadzące do wezwań do uzupełnień albo oceny negatywnej.

Współpraca z ekspertem – optymalna strategia przygotowania wniosku

Ocena wniosków w projekcie FEnIKS dla POZ ma charakter mierzalny, dlatego przygotowanie aplikacji warto rozpocząć od profesjonalnej symulacji punktowej. Doświadczony doradca jest w stanie przed rozpoczęciem naboru ustalić, ile punktów placówka uzyska w kryteriach strukturalnych, oraz wskazać, które kryteria zależne od treści projektu można jeszcze zabezpieczyć. W ramach wsparcia eksperckiego wykonywane są zazwyczaj: weryfikacja kwalifikowalności podmiotu i kategorii grantu, dobór zakresu rzeczowego zgodnego z katalogiem, przygotowanie wymaganych załączników, analiza wykonalności deklaracji dotyczącej opieki koordynowanej oraz kontrola spójności całej dokumentacji przed złożeniem. Szczegółowy zakres takiego wsparcia opisują usługi doradcze w zakresie dotacji świadczone przez dotacje-online.pl.

Znaczenie ma również wybór właściwego miejsca udzielania świadczeń, gdy podmiot działa w kilku gminach, a także decyzja, czy składać więcej niż jeden wniosek. Są to rozstrzygnięcia strategiczne, które najlepiej podjąć przed ogłoszeniem naboru – po jego uruchomieniu czas na przygotowanie kompletnej dokumentacji jest ograniczony. W przypadku wątpliwości co do punktacji konkretnej placówki zasadny jest wcześniejszy kontakt z ekspertem, który przeprowadzi indywidualną analizę.

Podsumowanie

Kryteria oceny FEnIKS dla POZ tworzą przejrzysty, dwustopniowy system: 18 warunków obligatoryjnych decyduje o dopuszczeniu wniosku do oceny, a kryteria rankingujące o kolejności na liście i przyznaniu grantu. Największy ciężar punktowy mają lokalizacja placówki oraz zaangażowanie w opiekę koordynowaną, jednak o ostatecznym wyniku często rozstrzygają kryteria o wartości pojedynczych punktów, które można świadomie zaprojektować w treści wniosku. Zapowiadany przez NFZ kolejny nabór oznacza, że placówki mają obecnie czas na rzetelne przygotowanie we współpracy z ekspertem strategii aplikacyjnej.